Kumenyekanisha imitungo bituma abakozi batiba-Umuvunyi

Urwego rw’Umuvunyi ni Urwego rwateganyijwe mu ngingo ya 182 y’Itegeko Nshinga ryo kuwa 04/06/2003, rushyirwaho n’Itegeko n 25/2003 ryo kuwa 15 Kanama 2003 ryaje kuvugururwa n’Itegeko n 17/2005 ryo kuwa 18/08/2005.

Mu nshingano z’Urwego rw’Umuvunyi harimo guhuza umuturage n’inzego z’ubutegetsi za Leta n’izigenga, gukumira no kurwanya akarengane, ruswa n’ibyaha bifitanye isano na yo mu nzego za Leta n’izigenga, kwakira no gusuzuma ibirego by’abantu ku giti cyabo n’amashyirahamwe yigenga byerekeye ibikorwa by’abakozi ba Leta, iby’inzego zayo n’ibyabikorera ku giti cyabo no gukangurira abo bakozi n’izo nzego gushakira umuti ibyo bibazo iyo rusanze bifite ishingiro.

Kwakira, kubika no gukurikirana buri mwaka inyandiko zigaragaza imitungo nyakuri y’abayobozi b’igihugu kuva ku rwego hejuru kugera ku rwo hasi n’abandi bakozi bateganywa n’Itegeko.

Muri iyi nkuru turagaruka cyane kuri iyi nshingano ijyanye no kwakira, kubika no gukurikirana buri mwaka inyandiko zigaragaza imitungo nyakuri y’abayobozi b’igihugu.

Mu kiganiro Urwego rw’Umuvunyi, Transparency International Rwanda bagiranye na Televiziyo y’u Rwanda ku wa 7 Kamena 2019, hagarutswe ku kamaro ko kumenyekanisha umutungo ku bayobozi aho umuvunyi mukuru, MUREKEZI Anastase yavuze ko kumenyekanisha imitungo bituma abakozi batiba cyangwa ngo bigwizeho umutungo wa Leta kuko baba berekekanye ibyo batunze mbere yo gutangira imirimo.

Kumenyekanisha umutungo ku bayobozi bose bavuzwe ni igikorwa kiba buri mwaka kandi kigakorwa mu buryo bw’ibanga kuko inyandiko igaragaza umutungo w’umuntu ibikwa mu ibanga ku buryo ibikubiyemo bimenywa gusa na bene zo n’abashinzwe kuzakira.

Abibaza aho urwego rw’umuvunyi bo bamenyekanisha imitungo yabo, umuvunyi mukuru yasubije ko umuvunyi mukuru n’abavunyi babiri bungirije n’abandi bakozi b’urwego rw’umuvunyi nkuko bateganywa n’itegeko, bamenyekanisha imitungo yabo mu Biro bya Sena.

Inyandiko igaragaza umutungo ishyikirizwa urwego rw’umuvunyi bitarenze itariki ya 30 Kamena ya buri mwaka ku bantu basanzwe mu kazi mu gihe ku bakozi bagitangira imirimo inyandiko yabo ya mbere igaragaza umutungo wabo ishyikirizwa urwego rw’umuvunyi mu gihe cy’ukwezi kumwe (1) batangiye imirimo.

Mu mwaka wa 2018/2019 abagombaga kumenyekanisha umutungo bari ibihumbi 11 na 255. Abayobozi n’abakozi bamenyekanishije imitungo yabo ku rwego rw’umuvunyi bangana na 99,9 ku ijana (bivuze ko abataramenyekanishije umutungo wabo ari 0,9 ku ijana).

Umuvunyi mukuru yavuze ko kumenyekanisha umutungo bigenda byumvwa neza ngo kuko uko imyaka igenda ishira umubare w’abatabikora ugenda ugabanuka.

Ati "Turifuza ko kumenyekanisha umutungo biba umuco kandi ku bufatanye na bo hadategerejwe ibihano biteganywa n’itegeko nyuma yo kwibutswa kenshi".

Apollinaire Mupiganyi, wari uhagarariye TRANSPARENCY INTERNATIONAL RWANDA abajijwe niba bajya bafata umwanya bakajya kugenzura niba ibyo urwego rw’umuvunyi rugomba gukora rubikora yavuze ko bijya bikorwa.

Ati "Twakoze isesengura mu mwaka wa 2017 k’uburyo urwego rw’umuvunyi rwesa imihigo dore ko ku isonga arirwo rwego rw’inkingi ya mwamba mu kurwanya ruswa ariko na none twasanze rukeneye guhabwa imbaraga kuko abohereza inyandiko ari benshi kandi hakanikiyongeraho n’izindi nshingano bafite".

Akomeza avuga ko mu bushakashatsi bakoze kuva mu mwaka wa 2010 kugera mu mpera za 2015 byagendaga birushaho kuba byiza ku gipimo cya 99% muri 2015/2016 ngo ariko mu igenzura ryo kureba ko ibyavuzwe/amakuru yatanzwe aribyo akaba ariho hakiri intege nkeya.

Urwego rw’umuvunyi rurakangurira abantu bose bagomba kumenyekanisha umutungo wabo ko bagomba kubyitaho mu gihe cy’amezi atandatu aba ateganyijwe kuko bihera mu kwezi kwa mbere kwa buri mwaka kugeza mu kwezi kwa 6.

Urwego rw’umuvunyi na TRANSPARENCY INTERNATIONAL RWANDA mu kiganiro kuri Televiziyo y’u Rwanda cyayobowe n’Umunyamakuru Cleophas Barore

@Umubavu.com





Tanga igitekerezo kuri iyi nkuru



Igitekerezo