Ibitavuzwe mu rubanza rwa Dr Pierre-Damien Habumuremyi wabaye Minisitiri w’Intebe birimo na miliyoni 2 z’amadorari

Dr Pierre Damien Habumuremyi wabaye Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda kuva mu 2011 kugeza mu 2014, yitabye urukiko rw’ibanze rwa Gasabo ruri mu Kagali ka Kibagabaga kuri uyu wa Kane tariki ya 16 Nyakanga 2020 kugira ngo aburane ku ifungwa n’ifungurwa by’agateganyo. Umwunganira mu mategeko yavuze ko hari kaminuza yari yasinyanye nayo amasezerano yo kugura imigabane; ayo masezerano muri yo bakaba baragombaga guha kaminuza ye miliyoni 2 z’amadorari ari nayo ngo yari kwifashisha yishyura baba abereyemo amadeni.

Umwunganira mu mategeko asubiza ubushinjacyaha bwavugaga ko Dr Pierre Damien adafite ubushake bwo kwishyura, yavuze ko atari byo kuko ngo muri Sisitemu y’ubutabera bashyizemo amasezerano yagiranye na Kaminuza yo muri Afurika y’Epfo, asaba umucamanza kutita ku byo ubushinjacyaha buvuga cyo kuba atagaragaza aho amafaranga azaturuka.

Avuga ko yari yaragiranye amasezerano na Kaminuza yo mu gihugu cya Afurika y’Epfo bamwemerera amafaranga angana na miliyoni 2 z’amadorori ikaba yari yaragiranye na Christian university amasezerana yo kugura imigabane muri iri shuri rikuru.

Yakomeje avuga ko yari kubafasha gukokemura ibibazo yari ifitanye n’abantu n’ibindi bikorwa byo kubahiriza no gushyira mu bikorwa amabwiriza ya Minisitire w’Uburezi, avuga ko hari n’abanyeshuri bari bategereje ko bishyurwa ku buryo byarebwaho bigahabwa agaciro nyuma umukiriya wabo agakurikiranwa ari hanze.

Uyu mugabo wakoreye igihugu imirimo itandukanye mu bihe bitandukanye akurikiranyweho icyaha cyo gutanga Sheki zitazigamiwe n’icyaha cy’ubuhemu, ibyaha uregwa yahakanye.

Igihe ibyaha byakorewe

Bivugwa ko ibi byaha akekwaho yaba yarabikoze kugera muri 2018, ubwo Kaminuza ye yitwa Christian University of Rwanda yashinze yatangiraga kugira ibibazo by’amikoro make.

Dr Pierre Damien Habumuremyi usanzwe akuriye urwego rushinzwe intwari z’igihugu mu Rwanda, yaburaniye ku rukiko rw’ibanze rwa Gasabo ku gufungwa no gufungurwa by’agateganyo.

Muri uru rubanza, Dr Habumuremyi afite abamwunganira babiri barimo Me Bayisabe Erneste na Kayitare Jean Pierre.

AUmwe mu bamwunganira yabwiye urukiko ko uru rubanza rwavuzwe cyane mu itangazamakuru bamwe bamuhamya ibyaha, ku buryo uru rubanza ruburanishijwe hari abanyamakuru byatera umucamanza kubogama.

Ubushinjacyaha bwavuze ko inzitizi zatanzwe n’uruhande rw’urengwa nta shingiro zifite kuko iburanisha ribera mu ruhame, ngo kuvuga ko ataburana hari abantu benshi nta shingiro bifite.

Urukiko nyuma yo kumva impande zombi rwafashe iminota 30 yo kwiherera ngo rufate umwanzuro.

Inteko iburanisha igarutse mu rukiko, yasomye umwanzuro ku nzitizi zagaragajwe n’uregwa.

Umucamanza yavuze ko iburanisha ribera mu ruhame ariko ko rishobora kubera mu muhezo mu gihe ryaba ribangamiye umutekano cyangwa iyo rusanze iburanisha rishobora guteza umutekano ku bupfura bw’abantu muri rusange aho kuba umuntu ku giti cye.

Yavuze ko amategeko yemerera abanyamakuru gukurikirana urubanza bafata amajwi n’amashusho mbere y’iburanisha mu gihe babisabiye uburenganzira. Yavuze ko urubanza rugomba gukomeza kuburanishwa mu ruhame.

Ingingo ya 131 mu itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha igena ko uregwa ashobora kuburanira mu muhezo, ni yo abunganizi ba Dr Habumuremyi bagaragarije urukiko nk’impamvu y’ingenzi ituma umukiliya wabo ataburana hari abandi bantu, kuko byamubuza umutekano mu mutima ku buryo yakwiregura neza.

Ubushinjacyaha nibwo buhawe umwanya kugira ngo buvuge ibyo Dr Habumuremyi akurikiranyweho. Buvuze ko akekwaho icyaha cyo gutanga sheki zitazigamiye n’icyaha cy’ubuhemu.

Bwavuze ko Dr Habumuremyi nka Perezida n’uhagarariye kaminuza ya Christian University of Rwanda, hari sheke zifite agaciro ka miliyoni zirenga 170 Frw bumaze kuregerwa. Zirimo sheki zari mu mazina ya kaminuza zasinyweho na Habumuremyi n’izindi ziri mu mazina bwite ya Dr Habumuremyi.

Ubushinjacyaha buvuga ko Dr Habumuremyi hari isoko rya miliyoni 12,5 Frw yatanze ryo kugura mudasobwa 20, rwiyemezamirimo asabwa gutanga ingwate ya miliyoni 10 Frw ariko nyuma yo kugemura ibikoresho, ntiyayasubizwa ahubwo ahabwa miliyoni eshanu, n’ayo yari yakoreye ntiyayahabwa. Ngo rwiyemezamirimo yahawe sheki, ageze kuri banki asanga nta mafaranga ariho.

Ubushinjacyaha buvuga ko Dr Habumuremyi mu bugenzacyaha no mu bushinjacyaha atigeze ahakana ziriya sheki, ndetse ko yemera ko nta n’amafaranga yari kuri konti. Ngo yasobanuraga ko bitari ngombwa ko izo konti zigira amafaranga kuko sheki yazitangaga nk’ingwate [guarantee].

Dr Habumuremyi ahawe umwanya ngo yiregure, avuga ko ibyo aregwa byose atari byo kuko amafaranga yose aregwa atigeze ajya mu mufuka we cyangwa se mu muryango we ahubwo yari agamije ko Christian University of Rwanda itanga uburezi. Ndetse ko ibyo bikoresho bitagurwaga ngo bijye mu muryango we.

Yavuze ko Rwiyemezamirimo witwa Ngabonziza yagemuriye ishuri ibikoresho, mu isoko ryari rifite agaciro ka miliyoni 22.5 Frw. Yavuze ko amasezerano yagenaga ko uwo rwiyemezamirimo yishyurwa mu byiciro bitatu. Ngo Christian University of Rwanda yamwishyuye miliyoni 5 Frw, hasigara miliyoni 17,5 Frw.

Ngo nyuma hasinywe amasezerano, aherekezwa na sheki yo kwizeza Ngabonziza ko kaminuza izamwishyura ayo mafaranga kandi ngo bikorwa ku bwumvikane bw’impande zombi. Yavuze ko iyo aza kuba ari sheki yo kujyana kuri banki, yari gukorerwa sheki eshatu za bya byiciro byose, aho kuba imwe iriho miliyoni 17,5 Frw.

Itariki ya 10 Mata 2020 ngo yari yo ya nyuma yo kwishyurwa, ariko ngo iyo sheki yajyanywe kuri banki mbere y’iyi tariki.

Yavuze ko ubwo amashuri yafungwaga kubera icyorezo cya COVID-19, kaminuza yandikiye Ngabonziza kugira ngo habe ubundi bwumvikane, ku buryo amasezerano yasubirwamo.

Kuri sheki yahawe Nkurunziza Charles, ngo habaye ubwumvikane n’ukwiyemeza kwa Kaminuza, aho impande zombi zumvikanye ku mafaranga Nkurunziza yagurije iri shuri. Ngo muri miliyoni 38 Frw yari yaragurije iri shuri, hari ayo yagiye ahabwa.

Yavuze ko nyuma kubera ibibazo byo gufunga za kaminuza, yamenyeshejwe ko byaba byiza impande zombi zongeye kwicarana zikayavugurura. Yavuze ko sheki yahawe nawe atari iyo kujyana kuri banki, kuko ubwishyu bwagombaga gukorwa mu byiciro bitandukanye.

Kuri sheki yahawe Kazungu Edmond, Dr Habumuremyi yavuze ko yagurije Kaminuza miliyoni 28,9 Frw, habaho amasezerano y’ubwumvikane y’uko ayo mafaranga yazishyurwa mu byiciro.

Yavuze ko kuri ayo mafaranga, hari ayo yagiye yishyurwa, ariko ko ibyo yashoboye gukusanya ari uko amaze kwishyurwa miliyoni 18,9 Frw kandi ko hari inyandiko zibigaragaza na sheki zibigaragaza. Yavuze ko hasigaye miliyoni 10 Frw ariko ko inzego zishinzwe ubukungu muri kaminuza nizicukumbura neza bishobora kuzagaragara ko nazo zitagezeho.

Kuri Kayitana Emmanuel nawe ngo yagurije iyi kaminuza amafaranga hanyuma habaho amasezerano atandukanye by’umwihariko ku wa 15 Mata aho Kaminuza yamwandikiye imugaragariza ibibazo byatewe n’icyorezo cya COVID-19 kandi ko Kayitana yayibonye ku buryo na sheki ivugwa yatanzwe kuri banki nyuma y’iyo tariki.

Undi witwa Usengimana Albert nawe wahawe sheki, Dr Habumuremyi yavuze ko yashyize miliyoni 50 Frw kuri konti y’iri shuri. Ni amafaranga ishuri ryari rikeneye rishaka ayo ryakoresha kugira ngo ishuri rikomeze gukora neza.

Ngo hari muri gahunda yo gutanga imigabane, umugabane umwe ukaba wari wahawe agaciro ka miliyoni icumi.

Umucamanza yabajije Dr Habumuremyi niba ajya gusinya izi sheki yari azi neza niba kuri konti hariho amafaranga. Mu gusubiza, Dr Habumuremyi yavuze ko sheki zatanzwe zitari zigamije gufata amafaranga nubwo yaba konti ya kaminuza n’iye bwite hari amafaranga yanyuragaho.

Yavuze ko icyo sheki yatangiwe bitari iyo kujyana kuri banki ahubwo ko ari ubwumvikane ku buryo ihame ry’uko kuri konti hagomba kuba hariho amafaranga ritari ngombwa. Yavuze ko zari sheki zo kugaragaza icyizere, bigaragaza ko hari amasezerano yasinywe atanga icyizere.

Me Kayitare Jean Pierre yabwiye urukiko ko Dr Habumuremyi akwiriye kurekurwa, hanyuma ubushinjacyaha bugasigara bukurikirana Christian University of Rwanda kuko ariya mafaranga yose atayashyiraga mu nyungu ze bwite.

Yavuze ko inshingano Dr Habumuremyi yari afite nk’umuyobozi wa Kaminuza, mu rwego rw’amategeko zitandukanye n’ibyo we yabazwa ku giti cye. Yavuze ko nta kintu na kimwe kigaragaza ko Dr Habumuremyi yari afite ubushake bwo gukora icyaha.

Ubushinjacyaha bwahawe umwanya, buvuga ko abunganizi ba Dr Habumuremyi bigiza nkana. Bwavuze ko icyaha cy’ubuhemu gishingiye ku ngwate Kaminuza yakiriye yizeza umuntu ko namara kuyiha ibikoresho bamusabye, bazamusubiza amafaranga y’ingwate, ariko birangira bamuhaye miliyoni 5 Frw andi ntayabone, yajya no kuri konti ntasangeho amafaranga.

Umushinjacyaha yavuze ko sheki Dr Habumuremyi aregwa, ari izo yahaga abo bafitanye ibibazo abishyura.

Ubushinjacyaha buvuga ko sheki imwe yahawe Ngabonziza Jean Bosco yatanzwe mu mazina ya kaminuza, yari iya miliyoni 17,5 Frw, izindi zose zatanzwe na Dr Habumuremyi kuri konti ye.

Kuvuga ko nta nyungu yari afite muri uko kuzitanga, ariwe ubizi. Bwavuze ko gutanga sheki nka “guarantee” byavuye mu mategeko y’u Rwanda bisobanura neza ko icyo yazitangiraga cyari ukwishyura.

Ubushinjacyaha bwavuze ko bwifuza ko Dr Habumuremyi akurikiranwa afunzwe by’agateganyo mu gihe cy’iminsi 30, ndetse ko ibyaha aregwa bihanwa n’igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri kugera kuri itanu.

Bwavuze ko bugikora iperereza ku byaha by’ubuhemu, kuko hari abagaragaje sheki bahawe na Dr Habumuremyi ari uko bamenye ko akurikiranwa, bigaragaza ko hari n’abandi benshi yahemukiye.

Dr Habumuremyi avuga ko ku byaha by’ubuhemu buvugwa ko bwakorewe Ngabonziza Bosco, bitajyanye na sheki ahubwo bijyanye n’amasezerano

Yabwiye urukiko ati “Nongeye gushimangira ko ibyo ubushinjacyaha bundega ntabyemera. Hakomeje kugaruka ku kibazo kijyanye n’ubuhemu, kugeza iyi saha nta buhemu ndabona.”

Dr Habumuremyi yabwiye urukiko ko adahakana ko abo bagiranye amasezerano bagomba kwishyurwa, bityo kuba bagomba kwishyurwa, hari aho ubwishyu bugomba guturuka binyuze mu kugurisha imigabane ya kaminuza.

Yavuze ko iyi kaminuza ifite aho yatanze ingwate muri banki, ubu ko umwenda isigayemo ari muto ugereranyije n’agaciro k’iyo ngwate. Ngo usibye amasezerano y’abashaka kugura imigabane, kaminuza bimaze kuganirwaho, yafashe icyemezo cyo kuvugana n’iyo banki, iyo ngwate ikagurishwa, igice gisigaye cyo kwishyura banki kikishyurwa, asigaye akishyurwa aba bantu.

Yabwiye umucamanza ko ibyo byashoboka mu gihe yaba adafunzwe, bityo mu gihe yaba afunzwe, nta myanzuro y’Inama y’Ubutegetsi yabaho. Ngo urukiko rumurekuye, ubwishyu aho bwaturuka haboneka. Yavuze ko niba ari ugukomeza gukurikiranwa, yazakurikiranwa ari hanze.

Dr Habumuremyi yavuze ko atari umuntu wo guhunga ubutabera, yaba ari ubushinjacyaha cyangwa ubugenzacyaha, igihe bwamushakiye bwamubonye, ndetse ko butagiye kumufata ahubwo yabwishyikirije.

Yagaragaje ko korohereza ubutabera biri mu ntego ze, gufungwa kandi atararuhije ubutabera, ngo byasuzumwa agakurikiranwa ari hanze.

Yavuze ko Pasiporo ye ifitwe n’ubushinjacyaha hamwe n’ubugenzacyaha, Telefoni ye nayo kuva yafatwa akaba ari izo nzego ziyifite nubwo abamwunganira bifuje ko hari ibimenyetso byari birimo bikwiriye kwerekwa urukiko ariko bikaba bitarakunze. Yavuze ko iyo Telefoni yahabwa umuryango we cyangwa se abamwunganira.

Dr Habumuremyi yavuze ko afite uburwayi bw’umutima, kandi ko afite ikibazo cy’ijisho bamubaze, ndetse ko yagaragaje impapuro zo kwa muganga ku buryo agomba gufata umuti umunsi ku wundi.

Yavuze ko ijisho risaba gukorerwa isuku cyane, kandi aho afungiwe idahari. Byongeye kandi ngo habazwe ijisho rimwe kandi n’iry’iburyo rigomba kubagwa, bityo ko mu gihe cyose yaba afunzwe, ibyo byose bitashoboka.

Me Kayitare Jean Pierre yavuze ko bamwe mu bahawe izo sheki bari mu rubanza, ko urukiko rukwiriye kubabaza niba bumva ko icyiza ari uko uregwa yafungwa. Yavuze ko bose bahurije ku kuba bifuza ko Dr Habumuremyi yakemura ibibazo bafitanye nk’uko amasezerano abiteganya.

Me Kayitare yavuze ko Dr Habumuremyi nk’umuntu wagiriwe icyizere n’igihugu akaba Minisitiri w’Intebe n’indi myanya, ubutabera bukwiriye kumugirira icyo cyizere, agakurikiranwa adafunzwe. Yavuze ko kumufunga ari ukumwima amahirwe yo gushaka amafaranga yo kwishyura abo abereyemo umwenda, na bo ubwabo bikaba ari ukubima amahirwe yo kwishyurwa.

Ubushinjacyaha bwavuze ko muri Christian University of Rwanda, Dr Habumuremyi afitemo imigabane ingana na 60%, naho umuhungu we akagira 30% naho Vice Chancellor [umuyobozi wayo] wayo akagiramo 10%.

Bwavuze ko kuba ari umunyamigabane mukuru, bisobanura inyungu yari afite mu gutanga izo sheki.

Ikindi bwavuze ni uko ngo kuba yaragiriwe icyizere n’igihugu, bidakuraho ko umuntu yakurikiranwa. Yavuze ko ahubwo ibyo yakoze bitari bikwiriye ku muntu w’umuyobozi, aho bwavuze ko busanga ari ibintu bikomeye, kuko aba ari gukoresha cya cyizere yagiriwe n’igihugu mu nyungu ze bwite.

Bwavuze ko kumurekura, bidasobanuye ko azishyura abo abereyemo umwenda ahubwo ko bazakomeza kuririra mu myotsi.

Ubushinjacyaha bwavuze ko ku ngingo yo kurekurwa kuko arwaye, muri gereza abantu bavurwa, kandi ko izo gereza zitari hanze y’u Rwanda ku buryo arwaye yabura uko avurwa.

Ati “Biramutse bidahanwe, abaturage twaba tubateje abayobozi kubera icyizere tubona yakoresheje nabi niba ari uko abisobanura.”

Nyuma yo kumva ubwiregure bw’impande zombi, umucamanza yasoje iburanisha, avuga ko umwanzuro ku ifungwa n’ifungurwa ry’agateganyo kuri uru rubanza rwa Dr Pierre Damien Habumuremyi wahoze ari Minisitiri w’IntebeRwa uzasomwa ku wa 21 Nyakanga 2020 saa kumi.

Iyo utitaye kuri Politike yo ikwitaho//Umuvugizi wa DALFA Umurinzi arabivuze byose muri iyi Video utapfa gusanga ahandi:





Tanga igitekerezo kuri iyi nkuru



Igitekerezo