Impaka hagati ya Minisante n’abaturage  ku miti   ivura  Malariya

Minisiteri y’Ubuzima iratangaza ko imiti ivura malariya ifite ubudahangarwa bwo kuyikiza, abaturage bakaba basabwa kwivuza ku gihe kandi bakirinda inziza zose zabanduza iyo ndwara.

Bamwe mu baturage bavuga ko basanga imiti ya malariya itabavura uko bikwiye kuko ngo hari abivuza nyuma bakongera kurwara nyuma y’iminsi mike.

Umuyobozi w’Ishami rishinzwe ubuvuzi bw’ibanze bwa Malariya, mu kigo cy’igihugu gishinzwe ubuzima, RBC,Dr.Uwimana Aline yemeza ko iyi miti igifite ubudahangarwa bwo kuvura Malariya, akaba asaba abivuza kubikora neza kandi bakabyirinda.

Uyu muyobozi avuga ko usanga hari abantu bamwe bivuza iyi ndwara bamara gukira bakongera kuyandura nyuma y’igihe gito, bagaheraho bavuga ko iyo miti idafite ubudahangarwa bwo kuvura iyo ndwara ; itujuje ubuziranenge kandi ngo atari ukuri nkuko yabitangaje mu kiganiro yagiranye na RBA.

Yagize ati” Icyo nashakaga kwibutsa abantu ni uko, impamvu bagira izo mpungenge zo kuvuga ngo umuti ushobora kuba udakora ni ukubera yuko umuti uravura ariko nturinda. Aba yayonye umuti agakira nyuma y’icyumweru bibiri akongera akandura akarwara. Niyo mpamvu mbabwira ko bagomba kwirinda, niba yawunyonye uyu munsi ejo bundi ntibyamubuza kurwara umubu umuriye, nagirango mbamare impungenge urakiza.”

Imiti yifashishwa mu kuvura Malariya ni coartem, ivura malariya yoroheje, mu gihe iy’igikatu ivurwa na Quinine(kinini).

Bimwe mu byo Dr.Uwimana aheraho avuga ko iyi miti yujuje ubuziranenge, ngo ni uko buri myaka ibiri bakora ubushakashatsi bwatangiye kuva mu 2000, bitwereka niba umuti uvura koko cyangwa niba tugomba kuwuhindura.

Iyo miti ngo igenda ifatwa mu bigo runaka ikajyanwa gupimirwa mu kigo cya kaminuza y’u Rwanda (Huye) bakagenzura niba itarangijwe n’imbere, ubushyuhe bwinshi n’ibindi. Iyo bapimye yose ngo bamaze gusanga ari mizima kuva batangira icyo gikorwa.

Ku bijyanye n’ikoreshwa ry’iyo miti ngo kuva mu mwaka wa 2006 mu Rwanda hatangiye kwifashishwa ibini bya Coartem mu kuvura Malariya. Icyo gihe ngo wari ufite ubudahangarwa bugeze 95%, kuko ari cyo gipimo cyemewe n’umuryango mpuzamahanga wita ku buzima(OMS).

Muri 2015 ngo bongeye kugenzura uyu muti basanga nta kibazo na kimwe ufite.

Ati “ Ejo bundi ubushakashatsi twakoze bwarangiye muri 2015 bwatugaragarije ko uwo muti wa coartem tugikoresha, ufite ubudahangarwa bugeze ku gipimo cya 98%.Urumva ko nyuma y’imyaka 10 wa muti uracyakora neza.”

Muri rusange ngo imiti ihabwa ibitaro, amavuriro n’abajyanama b’ubuzima ngo iba ari imiti ivura iyi ndwara ikayikiza.

Mu mwaka wa 2016,malariya yishe abantu 715, mu gihe mu mwaka w’ingengo y’imari watangiye muri Nyakanga 2016 kugera muri Kamena 2017 yishe abantu bari muri 400.

Malariya ni indwara iterwa n’agakoko ko mu bwoko bwa plasimodiyumu gakurira mu mibu y’ingore yitwa anofele. Ibimenyetso biranga umurwayi wayo ni uguhinda umuriro, gutengurwa, kubira ibyuya, kurwara umutwe, kugira iseseme no kuruka. Ibyo bimenyetso bishobora kugaragara nyuma y’iminsi ibiri cyangwa itatu bitewe n’igihe umuntu yafatiwe cyangwa ubwoko bw’agakoko kinjiye mu mubiri we.

Havugimana P.



Tanga igitekerezo kuri iyi nkuru



Igitekerezo