Uko  Abadepite bumva igihano kizajya gihabwa uwariye   inyama z’umuntu

Nyuma yuko Abadepite bagize Komisiyo ya politike, uburinganire n’ubwuzuzanye bw’abagabo n’abagore, babwiwe igihano kiri mu mushinga w’igitabo cy’amategeko ahana ibyaha kizajya gihabwa umuntu wariye cyangwa wagaburiye abandi inyama z’umuntu. Iki gihano cyatumye Abadepite batangara cyane bavuga ko ari gito ugereranyije n’uburemere bwo kurya inyama z’umuntu.

Nkuko byari bisanzwe mu gitabo cy’amategeko u Rwanda rwakoreshaga, ingingo ya 145 mu mushinga mushya w’igitabo cy’amategeko ahana ibyaha ivuga ko umuntu urya cyangwa ugaburira abandi inyama z’umuntu aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka icumi ariko kitarenze imyaka 15.

Abadepite bamaze gusomerwa iyo ngingo ubwo basuzumaga ingingo zigize uwo mushinga kuri uyu wa Mbere, baratangaye, bamwe bagaragaza ko icyo higano ari gito ukurikije uburemere bwo kurya inyama z’umuntu.

PNG - 1020.9 ko
Abadepite bagize Komisiyo ya Politiki, Uburinganire n’Ubwuzuzanye bw’Abagabo n’Abagore mu Iterambere ry’Igihugu mu Nteko Inshinga Amategeko baganira kuri uyu mushinga w’itegeko


Depite Kalisa Evaritse yagize ati “ Njye ndabona icyaha gikomeye, harimo agashinyaguro. Ndabona igihano cyari gikwiriye kuba burundu. Umuntu urya umubiri w’umuntu akawugaburira n’abandi ! Ndumva ibihano ari bito.”

Depite Mukantaganzwa Pelagie na we yasabye ko igihano cyiyongera ngo kubera ko umuntu urya inyama z’undi aba yanamwishe.

Yagize ati “Sinibaza ko warya inyama z’umuntu utamwishe kandi icyaha cyo kwica tuzi igihano gihabwa, numva rero mbere yo kugira ngo umuntu amenye ngo ese iki gihano kirakwiye ni uko tunabanza kumenya ibyo aribyo. Kugaburira inyama z’umuntu abandi ni uko uba wabanje kwica uwo muntu, kuki yahabwa iki gihano kiri munsi y’icy’umuntu wishe undi ?”

Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ubutabera ushinzwe Itegeko Nshinga n’andi mategeko, Me Evode Uwizeyimana, yavuze ko uwo bizagaragara ko yishe umuntu akamurya ibihano biziyongera hashingiwe ku yindi ngingo ihana ubwicanyi.

PNG - 1 Mo
Me Evode Uwizeyimana, Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ubutabera ushinzwe Itegeko Nshinga n’andi mategeko


Yagize ati “ Mbere na mbere ntabwo ari ngombwa ko ari wowe uba wamwishe. Ushobora kumwiba mu buruhukiro hariya, ukabeshya ko ari umuvandimwe wawe ugiye kumushyingura, ushobora kujya kumutaburura bamushyinguye uwo munsi, ntabwo ari ngombwa ko aba ari wowe wamwishe kuko iyo ari wowe wamwishe igihano kirenze iki kiri hano. Iyo rero wishe umuntu warangiza ukamurya, ni impamvu zizongera ububi bw’icyaha.”

Abadepite bongeye gusaba ko ingingo yasobanuka neza ku muntu wariye inyama z’umuntu hagashyirwamo ‘mu gihe waziriye ubizi neza’ ngo kuko hari ushobora kuzirya atabizi wenda azigaburiwe muri restaurant akaba yabihanirwa.

Me Evode yavuze ko ku wariye izo nyama atabizi bizajya bisuzumwa n’urukiko ariko ngo ntibabishyira mu itegeko kuko byaba ari ukwambura abantu inshingano yo kwigengesera mbere yo kurya.

Ati “Buriya hari ibyaha bimwe na bimwe, iyo ushyizemo gusobanura bikabije cyane, uba urimo kubifungura (kumenamo amazi), uba urimo kugabanya uburemere bwabyo, uba ri no kubwira abantu ngo kwigengesera mubyihorere.”

Evode yavuze ko abantu bakwiye kujya babanza kubaza ibyo bagiye kurya muri restaurant aho kurya ibyo babonye byose.

Daniel MUKESHIMANA/Umubavu.com



Tanga igitekerezo kuri iyi nkuru



Igitekerezo